Cefndir y Prosiect:
Dirywiwyd nifer o adeiladau ar Castle Terrace a Northgate Street, Penfro, i’r gradd eu bod yn peri risg sylweddol i ddiogelwch y cyhoedd. Roedd difrod tân helaeth, fandaliaeth, cwymp strwythurol a threiddiad tywydd hir dymor wedi gadael y safleoedd yn ansefydlog ac yn anhygyrch. Roedd angen ymyrraeth frys i atal dirywiad pellach, sefydlogi’r strwythurau, a galluogi mynediad diogel ar gyfer arolygon manwl i lywio cynigion adnewyddu yn y dyfodol.
Gan weithio’n agos gyda’r Tîm Dylunio (wedi’i trosglwyddo), CADW, yr Ecolegydd a’r Archeolegydd, cwblhawyd cam cyntaf y prosiect treftadaeth cymhleth hwn: dymchwel diogel rhannau ansefydlog yr adeiladau, gan gynnwys 8 Northgate Street, a chael gwared ar symiau sylweddol o ddeunydd wedi’i halogi ag asbestos.
Ar ôl cwblhau’r dymchwel, ailadeiladwyd cefn 4 a 5 Castle Terrace, gosodwyd to strwythurol newydd, a gwnaed gwaith adfer ac uwchraddio ar y ffasadau blaen. Cynhaliwyd yr holl waith o dan arweiniad CADW a’r Tîm Dylunio i sicrhau cydymffurfiaeth â gofynion treftadaeth.
Cyd-destun Treftadaeth:
Roedd rhif 4 a 5 Castle Terrace yn dai tref Sioraidd hwyr Gradd II o’r 19eg ganrif, pob un â seler islawr. Roedd y ddau wedi dioddef difrod tân helaeth a thrais tywydd, gan arwain at gwymp y toeau a’r lloriau mewnol. Roedd 7 Northgate Street hefyd yn adeilad rhestredig Gradd II. Nid oedd 6 Castle Terrace (yr hen Feddygfa) na 8 Northgate Street wedi’u rhestru.
Roedd gerddi 4, 5 a 6 Castle Terrace wedi eu terasu ac yn llethru i lawr tuag at South Quay. Roeddynt yn cynnwys nifer o waliau ffin carreg hanesyddol—rhai ohonynt yn sylweddol o ran uchder—yn dilyn cynlluniau bwrgâs canoloesol. Roedd y waliau hyn yn asedau treftadaeth pwysig a roedd angen eu diogelu’n ofalus.
Heriau’r Prosiect:
Roedd hwn yn un o’r prosiectau mwyaf heriol a pheryglus rydym wedi’u cyflawni mewn dros 30 mlynedd. Ymhlith yr heriau allweddol roedd:
- Strwythurau hynod ansefydlog yn gofyn am dechnegau dymchwel arbenigol a monitro parhaus.
- Gweithio mewn mannau cyfyng yn yr islawr a rhannau o’r adeilad a oedd wedi cwympo.
- Agosrwydd at Gastell Penfro a’i waliau rhestredig, ynghyd â safle twristiaeth prysur, gan olygu bod angen cynllunio manwl i ddiogelu’r asedau treftadaeth a chynnal mynediad cyhoeddus.
- Logisteg gwaredu gwastraff gymhleth, a ddatryswyd drwy system cludfelt ar sgaffald wedi’i ddylunio’n arbennig i gludo deunydd dros y waliau rhestredig i’r man gwastraff dynodedig.
- Sensitifrwydd archeolegol, gan gynnwys propio arbenigol i’r nenfwd bwaog yn yr islawr i’w ddiogelu.
- Cyfyngiadau ecolegol, gyda gwaith o dan drwydded i ddarparu ar gyfer ystlumod pipistrel cyffredin a soprano, a’r ystlum clust hir brown.
- Rheoli asbestos, gan gynnwys Asbestos Watch gan gontractwr trwyddedig oherwydd mynediad cyfyng i ardaloedd a oedd yn cynnwys asbestos.
- Amseriad amgylcheddol, gan gynnwys torri coed cyn tymor nythu adar i atal oedi yn y gwaith datblygu.
Er gwaethaf tywydd gaeafol difrifol a phwysau sylweddol ar y tîm, cwblhawyd y gwaith i safon eithriadol.
Cleient:
Cyngor Sir Penfro – Fframwaith Rhanbarthol De Orllewin Cymru
Cwmpas y Gwaith a Gwblhawyd:
- Dymchwel
- Gwaredu asbestos
- To strwythurol newydd a gorchuddio
- Simneiau newydd
- Ffenestri a drysau pren i’r ffasadau blaen
- Sgaffald wedi’i ddylunio ar gyfer tywydd gwael a gwaredu gwastraff
- Rendro calch
- Strwythur mewnol newydd gan gynnwys waliau a lloriau
- Atgyweiriadau strwythurol arbenigol
- Procio arbenigol i islawr bwaog
Ystyriaethau Allweddol:
- Iechyd a Diogelwch a gweithio mewn mannau cyfyng
- Diogelu adeiladau rhestredig a waliau Castell Penfro
- Cydymffurfiaeth â CADW
- Diogelu archeolegol
- Trwyddedu ecolegol ac atebion ar gyfer ystlumod
- Monitro a phrofi asbestos
- Diogelwch cyhoeddus mewn ardal fasnachol a phreswyl brysur
Safonau a Fframweithiau Rheoleiddio:
- Adeiladau Rhestredig
- Canllawiau CADW
- LABC (Rheolaeth Adeiladu Awdurdod Lleol)
